นักวิชาการทางพระพุทธศาสนาและนักวิชาการทั่วไปได้ทำการศึกษาแนวคิดและทฤษฎีผู้นำไว้มากมาย
จากการค้นคว้าพบว่า มีทั้งนักวิชาการทางพระพุทธศาสนาและนักวิชาการทั่วไปได้ทำการศึกษาแนวคิดและทฤษฎีผู้นำไว้มากมาย ดังนั้น กรณีที่หัวข้อใดมีนักวิชาการแสดงความคิดเห็นไว้ทั้งนักวิชาการทางพระพุทธศาสนาและนักวิชาการทั่วไป ผู้วิจัยแยกการนำเสนอในหัวข้อนั้นออกเป็น ๒ ส่วน คือ ส่วนของนักวิชาการทางพระพุทธศาสนา และส่วนของนักวิชาการทั่วไป
๒.๑.๑ ความหมายของผู้นำ
๑. นักวิชาการทางพระพุทธศาสนา
พระพรหมคุณาภรณ์ (ประยุทธ์ ปยุตฺโต) ให้ความหมายว่า ผู้นำ คือ บุคคลที่จะมาประสานช่วยให้คนทั้งหลายรวมกัน โดยที่ว่าจะเป็นการอยู่ร่วมกันก็ตาม หรือทำการร่วมกันก็ตาม ให้พากันไปด้วยดี สู่จุด Read the rest of this entry »
บุคคลที่มีอิทธิพลต่อกลุ่ม สามารถนำกลุ่มปฏิบัติงานต่างๆเพื่อบรรลุเป้าหมายขององค์การ
ศิริวรรณ เสรีรัตน์และคณะ ให้ความหมายว่า ผู้นำ คือ บุคคลที่มีอิทธิพลต่อกลุ่ม สามารถนำกลุ่มปฏิบัติงานต่างๆเพื่อบรรลุเป้าหมายขององค์การ มีความสามารถในการชักจูงบุคคลในองค์การให้ทำงานด้วยความเต็มใจ แต่ผู้นำทุกคนไม่ได้เป็นผู้บริหาร และในความเป็นจริงผู้บริหารโดยตำแหน่งอาจจะไม่ใช่ผู้นำก็เป็นได้๕
สมพิศ วิชญวิเชียร ให้ความหมายว่า ผู้นำ คือ บุคคลที่มีความสามารถแท้จริง หรือสมาชิกในกลุ่มเชื่อว่ามีความสามารถแก้ปัญหา และเป็นผู้นำกลุ่มที่มีอิทธิพลเหนือพฤติกรรมของสมาชิกในกลุ่ม มีเป้าหมายที่ชัดเจน สมารถเอาชนะอุปสรรคต่างๆ ได้ มีการจัดการและพัฒนาบุคคลากร ตัดสินใจอย่างเป็นระบบ พัฒนาทีมงาน มีการสื่อสารที่ดี๖
David J. Campbell ให้ความหมายว่า ผู้นำ คือ บุคคลผู้มีความสามารถในการบังคับบัญชาผู้อื่น และประสานงานให้ผู้อื่นทำกิจกรรมให้บรรลุผลสำเร็จ ตามวัตถุประสงค์ด้วยความเต็มใจ๗ Read the rest of this entry »
ประเภทของผู้นำ
ประเภทของผู้นำ มีความสำคัญต่อการทำงานและความเจริญในองค์กรต่างๆ เพราะลักษณะของผู้นำแต่ละประเภทจะมีวิธีการ ความสามารถในการบริหาร และสร้างบรรยากาศในการทำงานที่แตกต่างกัน ดังนี้
๑. ผู้นำตามหลักพระพุทธศาสนา
แสดงถึงหลักของความเป็นใหญ่ หรือที่เรียกว่า หลักอธิปไตย๙ ซึ่งสามารถแยกประเภทของผู้นำด้วยหลักอธิปไตย ๓ ประการ ได้ดังนี้
๑. ผู้นำแบบอัตตาธิปไตย การถือตนเป็นใหญ่ คือ ถือเอาตนเองฐานะ ศักดิ์ศรี เกียรติภูมิของตนเป็นใหญ่ กระทำการด้วยปรารภตนและสิ่งที่เนื่องด้วยตนเป็นประมาณ ผู้นำประเภทนี้ไม่ฟังความคิดเห็นของใคร มีความคิดเป็นเผด็จการ
๒. ผู้นำแบบโลกาธิปไตย ถือโลกเป็นใหญ่ คือ ถือความนิยมของชาวโลกเป็นใหญ่ หวั่นไหวไปตาม Read the rest of this entry »
สุธรรม พงศ์สำราญ๑๒ แยกประเภทของผู้นำ ออกเป็น
๒. ผู้นำในทัศนะของนักวิชาการทั่วไป
สุธรรม พงศ์สำราญ๑๒ แยกประเภทของผู้นำ ออกเป็น
๑. ผู้นำแบบเจ้าระเบียบ เป็นผู้นำประเภทมักยึดถือระเบียบแบบแผนและกฏข้อบังคับอย่างเคร่งครัด แม้ว่าจะล้าสมัยหรือไม่เหมาะสมกับสถานการณ์นั้นๆ ไม่มีการยืดหยุ่น การบริหารลักษณะนี้เป็นรูปแบบของนายกับบ่าว
๒. ผู้นำแบบบงการ เป็นผู้นำประเภทชอบออกคำสั่งเพื่อแสดงอำนาจ การปกครองขาดมนุษยสัมพันธ์ บรรยากาศของการทำงานเต็มไปด้วยความหวาดกลัว เป็นการปกครองในรูปแบบของพิธีการเป็นส่วนใหญ่
๓. ผู้นำแบบจูงใจ เป็นผู้นำประเภทเปิดโอกาสให้ผู้ใต้บังคับบัญชาแสดงความคิดและมีส่วนรับผิดชอบในการปฏิบัติงาน เป็นการปกครองที่มีการติดต่อสื่อสารแบบสองทางมีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน Read the rest of this entry »
การควบคุมคุณภาพและสมรรถนะของเป้าหมาย โดยแบ่งประเภทผู้นำเป็น ๔ แบบ
สร้างสัมพันธภาพที่ดีกับผู้ร่วมงาน โดยใช้กฎเกณฑ์สร้างสรรค์งาน การตัดสินใจต่างๆ เกิดจากการประชุมหารือ ขวัญกำลังใจในการทำงานในองค์กรสูง
Rensis Likert และสถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยมิชิแกน๑๔ ทำการวิจัยด้านภาวะผู้นำโดยอาศัยความคิดรวบยอดเรื่อง ภาวะผู้นำ แรงจูงใจ การติดต่อสื่อสาร การปฏิสัมพันธ์และการใช้อิทธิพล การตัดสินใจ การตั้งเป้าหมาย การควบคุมคุณภาพและสมรรถนะของเป้าหมาย โดยแบ่งประเภทผู้นำเป็น ๔ แบบ คือ
๑. ผู้นำแบบใช้อำนาจ (Explorative-Authoritative Leader) ผู้บริหารใช้อำนาจเผด็จการสูง ไว้วางใจผู้ใต้บังคับบัญชาเล็กน้อย บังคับบัญชาแบบขู่เข็ญมากกว่าการชมเชย การติดต่อสื่อสารเป็นแบบทางเดียวจากบนลงล่าง การตัดสินใจอยู่ในระดับเบื้องบนมาก
๒. ผู้นำแบบใช้อำนาจเชิงเมตตา (Benevolent-Authoritative Leader) ปกครองแบบพ่อปกครองลูก Read the rest of this entry »